Vasten, inclusief intermittent fasting en fasting-mimicking diets, activeert autofagie, vermindert oxidatieve stress en ontstekingen, en kan zowel preventief als therapeutisch gunstig zijn bij verschillende ziekten. Preventief kan het gezonde cellen beschermen, metabolische gezondheid verbeteren en het risico op bepaalde kankers verlagen, terwijl het tijdens chemotherapie bijwerkingen zoals vermoeidheid en DNA-schade kan verminderen en mogelijk de effectiviteit van de behandeling verhoogt. Specifieke effecten zijn onder meer verbeterde hormonale balans en urogenitale gezondheid bij de prostaat, positieve invloed op borstkankerpatiënten, mogelijke remming van ziekteprogressie bij reuma en neurodegeneratieve aandoeningen zoals Parkinson, en gunstige effecten op bloed- en longziekten via autofagie. Hoewel vasten over het algemeen veilig en goed verdragen wordt, is verder onderzoek nodig om optimale protocollen, veiligheidsparameters en de effectiviteit bij vergevorderde ziekten vast te stellen.
Vasten
Vasten
24 uur niet eten en niet drinken
"Eigenlijk dat de mensen die gevast hebben en het volgehouden hebben het best te doen. De mensen die deels gevast hebben net wat minder en de mensen die niet gevast hebben nog weer iets minder. Dus daar zie je een lijn in.
Maar dit is fascinerend. Wat zegt dit nou? Nou, dit potentieel zegt dat we dit kunnen gebruiken in de kankertherapie. We hebben nog niet aangetoond dat het tot minder bijwerkingen leidt.
Maar het lijkt er toch heel sterk op dat het effect van de chemotherapie groter is op de tumor. Dus het zou mij niks verbazen. We hebben vervolgonderzoek nodig om dit te bevestigen.
Maar het zou mij niks verbazen als we dit kunnen gebruiken bij veel meer vormen van kanker. Maar zou het nou zo kunnen zijn dat als je af en toe vast dat je lichaam kankercellen makkelijker kan opruimen? Ja, dat denk ik wel. Een soort reinigen.
Ja, het is een soort reinigingskuur eigenlijk, vasten. En dat heeft dus hele gunstige effecten op de gezonde cellen van ons lichaam. En het heeft ongunstige effecten op tumorcellen.
En daarom kunnen we dit gebruiken in de behandeling van kanker. Maar tegelijkertijd is regelmatig vasten voor mensen die gezond zijn een manier om je lijf gezond te houden. Want je ruimt gewoon af en toe de boel even op.
En was je nou als wetenschapper verbaasd? Want je hebt natuurlijk die vooronderzoeken met die muizen allemaal gelezen. Maar ben je dan toch nog oprecht verbaasd? Het werkt echt. Ja, dat hoopten we natuurlijk ook.
Daarvoor hebben we hem ook opgezet. Maar het is echt heel erg mooi als je dat dan ook daadwerkelijk ziet in getal. Ja, wat mij betreft hadden we dat echt.
Ik had dat echt. Toen ik die resultaten zag, toen dacht ik jeetje, het werkt dus ook. Het lijkt er ook bij mensen te werken.
Ik ben terug in Italië in de stad Genua bij de expert op het gebied van vasten, Valter Longo. Zeker met de recente resultaten van het onderzoek in Nederland ziet hij enorm veel potentie in vasten als medicijn. En elke drug komt met een zide effect of meerdere.
En dan weet je, je bent 80 jaar oud en je neemt al deze verschillende drugs. Dus ja, er is geen duidelijkheid dat we moeten veranderen. Ik denk dat het erg duidelijk wordt dat de fast & mimicking diet een manier is om dingen te veranderen.
Er is al een netwerk van misschien 15.000 dokters die fast & mimicking dieten beschrijven over de hele wereld. Of die recommenderen. Dus ja, ik denk dat er potentie is om dit veel groter te maken, zelfs in de volgende vijf jaar."
Prof. dr. Hanno Pijl – internist-endocrinoloog en hoogleraar diabetologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Hij onderzoekt de rol van voeding en leefstijl bij chronische ziekten en sprak in het programma over de mogelijke voordelen van vasten bij kankerbehandelingen.
Dr. Judith Kroep – internist-oncoloog aan het LUMC en betrokken bij de DIRECT-studie, een klinisch onderzoeknaar het effect van een vastendieet in combinatie met chemotherapie bij borstkanker
"Die mensen die zelf voor die keuze staan, dat is toch verschrikkelijk? De chemotherapie bij dit soort mensen werkt maar in 30-40% van de gevallen. En dan zie je ook nog eens, zoals met deze meneer, dat de chemotherapie zo zwaar is dat hij noodgedwongen al na 1 uur ermee moet stoppen. Dat vind ik heel frustrerend.
Ja, ik heb het vaak over de chemo-tax. Ik vind dat het helemaal niet gek zou zijn als farmaceutische industrieën daar gewoon mee zouden betalen. Zodat wij kunnen onderzoeken of iemand er een baat bij heeft of niet. Wij hebben met z'n allen geaccepteerd dat een hele zware chemo-dipje voor 20-30% van de mensen maar werkt. Maar dat betekent dat hij voor 70-80% van de mensen alleen maar doodziek maakt en helemaal niet werkt. Dat schiet niet op. Dat schiet niet op, nee. Maar daar wordt wel heel veel geld aan verdiend.
Dat moet toch helemaal frustrerend zijn? Voor degenen die het verdienen niet, maar voor ons als dokter, voor mij als dokter, ik vind dat heel frustrerend. Ik vind dat we wel met z'n allen moeten proberen om daar echt iets aan te doen en te kijken of we daar achter kunnen komen. Op wat voor manier dan ook.
Het punt is, als je praat over alwinski-kanker, dan is het merende van de patiënten echt binnen afzienbare tijd overleden. Er zijn natuurlijk mensen, ja, dat is echt binnen zes weken tot drie maanden en het gemiddelde is ongeveer een half jaar.
80% van alle patiënten die kan niet geopereerd worden. Dus die moeten een vorm van chemotherapie krijgen. Alleen we weten dat die hele zware chemotherapie, dat die maar voor een relatief gezien beperkt aantal patiënten werkt. Dus dat wil zeggen dat een hele grote groep patiënten die chemotherapie voor niks krijgen. Ik vind dat ik in ieder geval naar mezelf toe verplicht ben om te kijken of we daar niet op een andere manier aan kunnen doen. Hallo zuster."
Borsten
Intermittent fasting, inclusief time-restricted feeding en fasting mimicking diets, lijkt veilig en goed verdraagbaar voor borstkankerpatiënten. Het kan vermoeidheid en bijwerkingen van chemotherapie verminderen, metabolische markers verbeteren en mogelijk de tumorrespons verhogen. Langdurige nachtelijke vasten (>13 uur) kan ook het risico op terugkeer van borstkanker verminderen.
Prostaat
Na acht dagen water-only vasten bij gezonde mannen daalden lichaamsgewicht, vetmassa, PSA-T, FSH, prolactine, testosteron en DHEA, terwijl SHBG en ketonen sterk toenamen. Prostaat- en testikelvolumes namen af, de urinestroom verbeterde en IPSS-scores verminderden, wat wijst op een betere functie van de lagere urinewegen. Kortdurend vasten lijkt daardoor gunstig voor hormonale balans en urogenitale gezondheid, zonder duidelijke negatieve effecten.
Bloed
Onderzoek laat zien dat vasten kan helpen bij een vorm van leukemie genaamd ALL. Het zorgt ervoor dat kankercellen zich ontwikkelen tot normale cellen die daarna afsterven, waardoor de ziekte afneemt. Bij een andere vorm, AML, werkt dit niet. Dit kan in de toekomst leiden tot nieuwe behandelingen, maar het is nog onduidelijk of het ook bij mensen effectief en veilig is.
Longen
Autofagie is een natuurlijk opruimsysteem van onze cellen dat beschadigde onderdelen en eiwitten afbreekt en hergebruikt. Dit proces speelt een belangrijke rol bij longziekten: het kan sommige ziekten helpen bestrijden, zoals infecties, maar in andere gevallen kan het juist schade veroorzaken, bijvoorbeeld door celdood of problemen met de luchtwegen. Bij ziekten zoals COPD, longfibrose, cystische fibrose, longkanker en pulmonale hypertensie kan autofagie zowel gunstige als schadelijke effecten hebben.
Ontstekingen
Mensen die een dieet eten dat ontstekingen in het lichaam kan stimuleren, hebben een hogere kans op keelkanker. Dit risico is nog groter als ze daarnaast roken of veel alcohol drinken, overgewicht hebben of hoger opgeleid zijn. Zo hadden rokers met een ontstekingsbevorderend dieet bijvoorbeeld ruim zes keer zoveel kans op keelkanker als niet-rokers met een gezond dieet, en zware drinkers met een pro-inflammatoir dieet bijna zes keer zoveel kans als mensen die weinig of matig drinken en een gezond dieet hebben. Kortom: een ontstekingsbevorderend dieet kan het risico op keelkanker flink verhogen, vooral in combinatie met andere risicofactoren zoals roken en alcohol.
Periodiek vasten
Intermittent fasting bij kankerpatiënten blijkt over het algemeen veilig en goed te verdragen, zonder significant gewichtsverlies of malnutritie, en kan gunstige effecten hebben op metabolisme, insuline, IGF-1 en ketonlichamen. Vasten voor of tijdens chemotherapie kan bijwerkingen zoals vermoeidheid, neuropathie en neutropenie verminderen en DNA-schade beperken.
Reuma
Speciale vastendiëten kunnen je gezondheid verbeteren en misschien zelfs kankerbehandelingen ondersteunen, al is dat nog niet helemaal zeker en is het vooral bij dieren getest. Vasten beïnvloedt hoe onze cellen en immuunsysteem werken, en een eetpatroon met een vastenmoment kan ontstekingen een beetje onderdrukken. Bij mensen met reuma (RA) of psoriatische artritis (PsA) lijken zulke diëten de symptomen en ziekteprogressie te verbeteren.
Parkinson
"Mijn voedsel bevat glucose, de brandstof die de biljoenen gezonde cellen in mijn lichaam voedt. Maar die glucose voedt ook iets anders. Zombies.
Oude, versleten cellen die hun nuttige levensduur hebben overleefd. Via giftige kanalen besmetten deze zombies andere gezonde cellen. Dat versnelt het verouderingsproces.
Alles van haarverlies en ritsen tot de ontwikkeling van artritis, kanker en dementie. Maar wat wetenschappers hebben begrepen is dat wanneer we de toevoer van glucose vastleggen en afsnijden, de zombielegers veel energie verliezen, wat hun kracht wegneemt. Wanneer er voldoende voedsel is, geven onze lichamen extra energie vrij in de vorm van glucose onder het lichaam en rond de interne organen.
Wanneer er een tekort aan voedsel is, wordt die glucose naar het lichaam gestuurd, waarbij het in een alternatieve brandstofbron wordt omgezet, genaamd een keton. En het zijn deze ketonen die de noodzakelijke energiebron leveren, niet alleen voor ons lichaam, maar ook voor ons brein. Herinner je die giftige zombiecellen die zich ontwikkelen in mijn lichaam? Nou, die zijn niet de enige dingen die worden uitgeschakeld.
Zelfs binnen mijn gezonde cellen zijn er sporen en ritsen. Maar wetenschappers denken dat zonder voedsel om te verwerken, zijn cellen kunnen overschakelen naar een reparatiemodus om schade te herstellen, ritsen schoon te maken en problemen in het lichaam op te lossen. Met de zombies onder controle en de rest van mij in topvorm, ziet de toekomst er helderder uit en langer ook."